Chủ đề

(Chính trị) - Trong một bộ phim truyền hình dài tập có tên “Đội đặc nhiệm CID” có một phân cảnh khá ấn tượng khi cuốn người xem “sống cùng” sự giằng xé trong nội tại của nhân vật vị thẩm phán lúc con trai ông bị nhóm tội phạm ma túy bắt cóc để buộc ông phải tuyên thả đồng phạm của chúng. Thực tế, những câu chuyện như thế này chắc chắn không phải hiếm trong cuộc sống, nhất là đối với những ai đang công tác trong ngành tòa án. 

Thứ mà chúng ta dễ thấy nhất trong các phiên tòa đó là quang cảnh xung quanh và những nhân vật liên quan, vậy nhưng đằng sau đó, những áp lực về thời gian thi hành án; áp lực tâm lý khi bị cáo là nhân vật từng có chức sắc quan trọng…; thậm chí là bị mua chuộc, uy hiếp… chúng ta chưa bao giờ thấy và cảm nhận được. Nếu cho rằng việc xét xử các vụ án liên quan đến các ông Đinh La Thăng, Trịnh Xuân Thanh, Phan Văn Anh Vũ (Vũ nhôm), Đinh Ngọc Hệ (Út trọc)… không bị áp lực tâm lý, thì đó là sai, quá sai. Nếu như những người ngồi ghế xét xử mà xử bị cáo phạm tội phản quốc là chuyện khác, còn xử tội có chức sắc, thậm chí còn từng là đồng chí với Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân (vì tất cả đều là Đảng viên) ít nhiều sẽ có suy nghĩ. Tuy nhiên, họ hành động như thế nào thì mới là chuyện đáng bàn.

Theo dõi các phiên tòa xét xử liên quan đến các nhân vật kể trên thấy rõ những bước tiến cải cách tư pháp được thể hiện xuyên suốt từ giai đoạn làm thủ tục bào chữa cho luật sư, đến việc bố trí phòng xử án, và cả quá trình xét xử. Ðầu tiên là việc tạo điều kiện cho luật sư tham gia sao chụp, nghiên cứu hồ sơ vụ án. Tiếp đến là cách bố trí phòng xử án. Vành móng ngựa được thay thế bằng bục khai báo của các bị cáo; Luật sư được ngồi ngang hàng với vị đại diện viện kiểm sát…bảo đảm cao nhất nguyên tắc suy đoán vô tội, phù hợp xu thế hội nhập trong lĩnh vực tư pháp hình sự của Việt Nam. Trong phần xét hỏi, nguyên tắc làm rõ sự thật khách quan của vụ án được vận dụng linh hoạt, đúng pháp luật. Không phải ngẫu nhiên mà ngày 17/1/2018, khi nói lời sau cùng tại phiên tòa, bị cáo Đinh La Thăng lại cảm ơn Hội đồng xét xử điều hành phiên tòa một cách dân chủ, công khai, khách quan.

Bị cáo Đinh Ngọc Hệ (trái) và Phan Anh Vũ

Bị cáo Đinh Ngọc Hệ (trái) và Phan Anh Vũ

Bên cạnh việc đưa ra xét xử kịp thời, nghiêm minh nhiều vụ án kinh tế và tham nhũng lớn, được dư luận xã hội đồng tình ủng hộ như vụ án Dương Chí Dũng; vụ án Vũ Quốc Hảo; vụ án Huỳnh Thị Huyền Như; vụ án Phạm Công Danh; vụ án Hà Văn Thắm; vụ án Giang Kim Đạt; vụ án Đinh La Thăng; vụ án Trịnh Xuân Thanh; vụ án Phan Văn Anh Vũ (Vũ Nhôm); vụ án Đinh Ngọc Hệ (Út trọc);… Chỉ trong vòng 6 tháng đầu năm, các tòa án đã giải quyết được 193.133 vụ việc, đặc biệt chưa phát hiện trường hợp nào kết án oan người vô tội. Trên phương diện đấu tranh trực tiếp, các cơ quan tư pháp cũng đã chủ động, tích cực trong công tác phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn kịp thời, có hiệu quả các hành vi tiêu cực, tham nhũng. Góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Ai cũng biết chống tham nhũng sẽ không đi vào thực chất nếu không thu hồi được tài sản bị chiếm đoạt. Vậy nên, việc thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng được chú trọng hơn; việc kê biên, thu giữ tài sản trong một số vụ án tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng đạt khá cao như vụ Giang Kim Đạt hơn 300 tỷ đồng; vụ Hứa Thị Phấn hơn 10.000 tỷ đồng; vụ Ngân hàng Đông Á hơn 2.000 tỷ đồng; vụ Phạm Công Danh (giai đoạn I) hơn 6.000 tỷ đồng; vụ Đinh La Thăng hơn 20 tỷ đồng; vụ Trịnh Xuân Thanh hơn 45 tỷ đồng; vụ AVG hơn 8.500 tỷ đồng…. Không chỉ vậy, Dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng mới đây còn đưa ra biện pháp đánh thuế cao tới 45% hay tịch thu các tài sản không giải trình được nguồn gốc trong quá trình kê khai tài sản của cán bộ nhà nước.

Trong một công bố về Chỉ số cảm nhận tham nhũng (CPI) 2017, Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI) không chỉ xếp hạng Việt Nam đạt 35/100 điểm, mà còn nhấn mạnh rằng: “Với những cam kết mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước, công tác phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam đã đạt được một số kết quả nổi bật. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng tiếp tục hoàn thiện khung pháp luật, cụ thể như tiến hành sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành theo hướng phù hợp với các chuẩn mực quốc tế“.

Mới đây, trong bài phát biểu tại Hội nghị toàn quốc về công tác phòng, chống tham nhũng (25/6/2018) Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng khẳng định: “Nhiều vụ việc, vụ án tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng, phức tạp, kể cả những vụ việc tồn tại từ nhiều năm trước đã được phát hiện, xử lý nghiêm minh, công khai, đúng pháp luật, rất nghiêm khắc nhưng cũng rất nhân văn; có lý, có tình, góp phần nâng cao uy tín, sức chiến đấu của Đảng và cũng là biện pháp cảnh tỉnh, răn đe có hiệu quả”.

những phiên tòa không có vành móng ngựa và vị trí ‘chiếc ghế ngồi’ của luật sư với đại diện Viện Kiểm sát đã thay đổi. Đây được coi là một sự kiện chưa có tiền lệ của ngành tư pháp và là những phiên tòa mang thông điệp về cải cách, đặt quyền con người và tính nhân văn vào trung tâm của sự đổi mới này.

Những phiên tòa không có vành móng ngựa và vị trí ‘chiếc ghế ngồi’ của luật sư với đại diện Viện Kiểm sát đã thay đổi. Sự thay đổi này mang thông điệp về cải cách, đặt quyền con người và tính nhân văn vào trung tâm của sự đổi mới.

Bên cạnh những phiên tòa diễn ra một cách dân chủ, bảo đảm tối đa tính độc lập và tinh thần cải cách tư pháp theo đúng tinh thần Hiến pháp năm 2013 và Nghị quyết 49-NÐ/TW của Bộ Chính trị, chúng ta còn chứng kiến rất nhiều những dấu ấn đầu tiên của ngành tòa án như: Lần đầu tiên trong lịch sử tư pháp nước nhà, nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị phải ra hầu tòa và chịu phán quyết của Tòa án. Chúng ta cũng đang được chứng kiến những phiên tòa không có vành móng ngựa và vị trí ‘chiếc ghế ngồi’ của luật sư với đại diện Viện Kiểm sát đã thay đổi. Đây được coi là một sự kiện chưa có tiền lệ của ngành tư pháp và là những phiên tòa mang thông điệp về cải cách, đặt quyền con người và tính nhân văn vào trung tâm của sự đổi mới này.

Ngoài ra, năm 2018 một loạt các văn bản pháp luật hình sự mới có hiệu lực thi hành, như Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng Hình sự, Luật Thi hành Tạm giữ Tạm giam, Luật Tổ chức Điều tra Hình sự, có những quy định tiến bộ như quyền im lặng, ghi âm ghi hình khi hỏi cung, vai trò lớn hơn của luật sư bào chữa, môi trường giam giữ được cải thiện. Đây là kết quả rất cụ thể của những nỗ lực thúc đẩy cải cách tư pháp theo đúng tinh thần về nhà nước pháp quyền mà Chủ tịch nước Trần Đại Quang – Trưởng ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương yêu cầu: “Phải xây dựng hình ảnh Tòa án thân thiện, là chỗ dựa của nhân dân và là nơi bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người“.

Một nền tư pháp được cải cách sẽ trở nên chất lượng hiệu quả trong việc phát hiện và xử lý tội phạm. Đó sẽ là một công cụ cảnh báo răn đe cho những ý định tham nhũng. Kết hợp việc chống tham nhũng và cải cách tư pháp sẽ đem đến một không gian pháp lý sạch sẽ đáng mong muốn và an toàn hơn cho các quyền công dân.

Cải cách tư pháp vì thế là một trong những chân kiềng quan trọng giúp xã hội trở nên dân chủ, văn minh và công bằng hơn mỗi ngày. Dư địa cải cách tư pháp chắc chắn còn nhiều. Hy vọng TAND Tối cao sẽ tiếp tục thực hiện những cải cách để nền tư pháp nước nhà thực sự là nơi mà công lý được đảm bảo.

Văn Dân

Đại án PVC và những tấm “thẻ kim bài” bị tước bỏ

Đại án PVC và những tấm “thẻ kim bài” bị tước bỏ

Báo chí đang "nóng" lên từng trang, từng số với loạt diễn tiến đang diễn ra tại phiên tòa xét xử ông Đinh La Thăng và các đồng phạm. Đây được ví như "phát súng lệnh" năm 2018 cho thấy chống...
Thích và chia sẻ bài này trên:
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@trandaiquang.net