Chủ đề

(Bạn đọc) - Với hơn 652 doanh nghiệp nhà nước (DNNN) với 100% vốn điều lệ (tính đến năm 2015) đang nắm giữ tổng tài sản trên 3 triệu tỷ đồng. Những con số rất đáng nói, bởi DNNN đang ngày càng trở nên “lao đao” trước nền kinh tế thị trường.

Trước hết, cần phải hiểu cổ phần hóa là gì? Đó là một hình thức chuyển đổi các DNNN thành công ty cổ phần bao gồm nhiều chủ sở hữu khác nhau. Thay vì một mình nhà nước nắm quyền sở hữu, thì nay quyền tự chủ được trao cho các doanh nghiệp theo kiểu “lời ăn lỗ chịu”. Cổ phần hóa là yêu cầu khách quan và là một bước tiến nhảy vọt trong nền kinh tế Việt Nam, cùng với quá trình Toàn cầu hóa mà sớm đưa Việt Nam ra khỏi một trong những nước nghèo nhất thế giới (1989).

Nếu tính từ năm 2001, khi quá trình đổi mới tư duy từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường, được bắt đầu sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (T12/1986). Thì quá trình cơ cấu cổ phần hóa DNNN được diễn ra một cách mạnh mẽ. Nếu như năm 2001 có khoảng 6.000 DNNN, hoạt động trong 60 ngành, lĩnh vực. Năm 2010 con số này giảm xuống còn gần 1.500 doanh nghiệp, và đến hết năm 2015 thì con số này chỉ còn 652 doanh nghiệp.

image (2)

Mặc dù quá trình cổ phần hóa diễn ra khá nhanh về số lượng, nhưng nếu tính ở mức độ chất lượng thì gần như DNNN hiện nay đang hoạt động kém hiệu quả, tỉ lệ gia tăng nợ nần và hiệu quả kém, thậm chí là lỗ ngày càng cao.

Nếu xét theo điều 51, của Hiến pháp năm 2013 khẳng định: “Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo”. Thì thực trạng hiện nay, các DNNN đúng là có giữ vai trò chủ đạo trong một số lĩnh vực kinh tế mang tính “độc quyền” và phục vụ lợi ích quốc gia như 7 tập đoàn kinh tế nhà nước hiện nay.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến cuối năm 2015, tổng tài sản của các DNNN là hơn 3 triệu tỷ đồng. Trong đó vốn chủ sở hữu là hơn 1,3 triệu tỷ đồng, nhưng tổng doanh thu của các DNNN thì chỉ đạt gần 1,6 triệu tỷ đồng (con số này chỉ bằng năm 2014).

Trong tổng số 3 triệu tỷ đồng đó, doanh nghiệp nhà nước đã “ôm” số nợ phải trả lên đến 1,5 triệu tỷ đồng. Thậm chí không chỉ hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu bình quân (tính theo năm 2015) là 1,23 lần, mà có tới 25 DNNN có tỉ lệ phải trả nợ trên vốn sở hữu hơn 3 lần. Chẳng hạn như: Tổng công ty phát thanh truyền hình thông tin có nợ hơn 32,84 lần; Tổng công ty Xăng dầu quân đội có số nợ 17,13 lần; Tổng công ty 36 là 15,41 lần;… Như vậy, nếu tính theo các bà đi buôn ngoài chợ thì coi như làm một năm chỉ có vốn không có lãi.

Như thế, cứ tưởng con số 3 triệu tỷ đồng mà nghĩ rằng có một lượng tiền lớn cho hoạt động của quốc gia, thì chúng ta đã hiểu sai. Đó là chưa tính nợ của DNNN vào nợ công hiện tại, bởi nếu tính vào nợ công thì sẽ lên đến 431 tỉ USD, bằng 210% GDP chứ không phải 63,9%. Nếu so với nền kinh tế của Hy Lạp vừa khủng hoảng gần đây nhất thì nợ công Hy Lạp chỉ đến 216 tỉ USD, chiếm 130% GDP. Có thể thấy thấp hơn Việt Nam một nửa, nhưng phần lớn trong số nợ đó của Việt Nam vẫn trong lưu thông và mang lại được hiệu quả.

Một trong số những nguyên nhân của hoạt động kinh tế DNNN trở nên thua lỗ bởi vì “chiều quá sinh hư”. Một phần lối lớn từ hoạt động kiểm soát kinh tế nhà nước lỏng lẻo, tạo ra khoảng trống cho những nhóm lợi ích có “chủ nghĩa cơ hội” được vơ vét, tham nhũng không khác gì “chuột sa chĩnh gạo”.

Vì vậy, sau khi để lại một khoản nợ và cuộn tiền vào túi cá nhân thì cái mà DNNN để lại là những “núi nợ”. Nếu kể hết danh sách các khoản nợ, khoản làm ăn thua lỗ, âm vốn, đội vốn… của DNNN thì có lẽ “kể đến sáng mai”. Cho nên, một số “tấm gương điển hình” thì có Vinalines lỗ 3.478,48 tỷ đồng; Công ty Cổ phần Xi măng Hạ Long âm vốn 1.655 tỷ đồng, dự án đường sắt Hà Đông – Cát Linh đội vốn từ 552,86 triệu USD lên 868,04 triệu USD vào năm 2014; Còn năm 2017, khi 12 đại án chưa xét xử xong, thì 12 doanh nghiệp của Bộ Công thương đang “lao đao” trước “cơ chế thị trường”; … và còn một phần chìm trên tảng băng DNNN đứng trước nguy cơ báo lỗ.

image (3)

Những vấn đề này không chỉ gây ra sự bức xúc cho người dân, mà hoạt động kinh tế của DNNN nếu cứ tiếp tục trong tình trạng này thì không những đưa Việt Nam trở thành nhóm nước phát triển, thì Việt Nam sẽ đứng trước nguy cơ tụt hậu. Nợ công tăng cao sẽ dẫn đến khủng khoảng và khi đó mọi lĩnh vực của Việt Nam sẽ phải phụ thuộc các quốc gia lớn. Nguy cơ bạo động, chia rẽ nội bộ, trộm cướp, thậm chí là nguy cơ bị “xâm lược” về mặt hình thức không sớm thì muộn.

Nếu DNNN hoạt động không hiệu quả, thì Nhà nước sớm cần cổ phần hóa các doanh nghiệp và tạo cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước phát triển, nhất là các lĩnh vực Việt Nam có mọi điều kiện về thế mạnh như nông nghiệp, vận tải biển,…

Thực tế cho thấy nhiều DNNN sau khi cổ phần hóa đều hoạt động trở nên hiệu quả. Hơn 1.000 DNNN năm 2013 đã cho thấy, lợi nhuận bình quân tăng gấp 5,83 lần; nộp ngân sách nhà nước tăng 1,5 lần; doanh thu tăng 1,5 lần; thu nhập bình quân người tăng gấp 2 lần. Giai đoạn 2011-2015, DNNN sau khi cổ phần hóa đã có kết quả kinh doanh khá ấn tượng. So với các năm trước, thì năm 2015 thì vốn điều lệ tăng 72%; doanh thu tăng 29%; lợi nhuận trước thuế tăng 49%; nộp ngân sách tăng 27% và thu nhập bình quân của người lao động tăng 33%.

Tại tọa đàm: “Việt Nam – Index cao nhất 9 năm – Chứng khoán Việt Nam trước những kỳ vọng mới” diễn ra ngày 22/7 vừa qua, cho thấy rất nhiều doanh nghiệp sau khi cổ phần và lên sàn chứng khoán đã thu hút các nhà đầu tư nước ngoài như: Tổng Công ty Cổ phần Bia, rượu, nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), Tổng Công ty Cổ phần Bia – Rượu – Nước giải khát Hà Nội (Habeco)…

Trong giai đoạn 2016 -2010, Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp đã đề xuất chỉ còn 190 doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Nhiệm vụ của DNNN trong những năm tới sẽ cần tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích thiết yếu cho xã hội và quốc phòng, an ninh.

Như vậy, không những các hoạt động kinh tế của DNNN sau khi cổ phần mang lại hiệu quả kinh tế cao, đi đúng sứ mệnh lịch sử của dân tộc và phù hợp với nền kinh tế thị trường. Mà còn “đào tận gốc, trốc tận rễ” được lợi ích nhóm, tham quan đang “sâu đục” ngân sách nhà nước như hiện nay

CTV Chắp bút

Thích và chia sẻ bài này trên:
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@trandaiquang.net